Ben ik misschien ook hoogsensitief?!

Als kind kreeg ik al snel het stempel ‘verlegen’. Ik voelde me machteloos tegenover de volwassenen die me niet begrepen. Waarom voelde ik me zo anders? Er was niemand die zei: “Ben je misschien hooggevoelig?” Gelukkig ligt de situatie nu anders: voor mij als HSP en voor mensen die zich afvragen of zij misschien óók hoogsensitief zijn.

Ik had een afspraak met mijn VA in een restaurant. Toen ik wilde gaan zitten, vroeg ik haar of ik de stoel mocht waarbij ik de ruimte in kon kijken. Ik legde uit dat ik me niet prettig voel als er achter me, waar ik ze niet kan zien, veel mensen zitten.

Dat was direct de opening voor mijn VA om meer te weten te komen over hoogsensitiviteit . Ik vertelde haar over mijn ontdekkingstocht die zes jaar geleden begon. Daarop zei ze: “Waarom blog je niet eens over HSP, de kenmerken ervan en je eigen verhaal? Misschien ben ik ook wel HSP en weet ik het nog niet.”

Daarom nu deze eerste blog in een serie over HSP die de komende tijd zal verschijnen.

Terug in de tijd

Hoogsensitief lijkt iets van de laatste jaren, waarbij je soms struikelt over de publicaties op internet en in bladen.

In de jaren ‘90 introduceerde de Amerikaanse universitair docent psychologie en psychotherapeute Elaine Aron de term HSP. Ze combineerde wetenschappelijk onderzoek met haar eigen ervaringen als therapeut en schreef hier diverse toegankelijke boeken over. Aron is trouwens zelf ook HSP.

Pas in 2002 zijn Arons boeken ook in het Nederlands vertaald. Tegenwoordig zijn er meer HSP-deskundigen, ook in Nederland en België, die HSP op de kaart zetten en verdere onderzoeken doen gebaseerd op de informatie van Aron.

Karaktereigenschap!

Bij veel mensen roept de term hoogsensitief iets negatiefs op. Het wordt gezien als een stoornis. Laat ik één ding duidelijk maken: HSP zijn is een aangeboren karaktereigenschap! En ook niet onbelangrijk: 1 op de 5 mensen is HSP.
Aron onderscheidt 4 kenmerken van een hooggevoelig persoon, namelijk:

  • diepgaande informatieverwerking. Je denkt langer en dieper na, maakt scenario’s in je hoofd, overziet snel mogelijkheden en risico’s.
  • sensorische gevoeligheid. Dan ben je gevoelig voor licht, geluid of andere zintuiglijke prikkels zoals prikkende labeltjes van kleding, kou of warmte.
  • emotionele intensiteit, zoals het aanvoelen van sfeer en emoties van anderen. Je hebt een groot empathisch vermogen en/of ervaart je eigen emoties intenser.
  • snellere overprikkeling (stress). Overprikkeling ontstaat als er meer informatie (van bijvoorbeeld de zintuigen) wordt ontvangen dan er aan informatie verwerkt kan worden. Als je hersenen en zenuwstelsel overprikkeld zijn, komt alles nog eens extra binnen. Trek je je op zo’n moment niet terug, dan blijft de overprikkeling bestaan.

Volgens Aron is het belangrijkste kenmerk de diepgaande informatieverwerking. Zij ziet de andere kenmerken als gevolg daarvan. Het is bewezen dat het zenuwstelstel van een hooggevoelig persoon anders werkt.
Belangrijk: dé hoogsensitieve persoon bestaat niet. Deze eigenschap wordt gekleurd door andere persoonlijkheidstrekken, door ervaringen in het leven en iemands situatie.

Herkenning

Misschien herken je de uitspraak: “Joh, denk niet zo moeilijk! Wees niet zo gevoelig!” Of er gebeurt iets en je partner zegt: “Zo, dat hebben we ook weer gehad.” En een tijdje later merkt hij op: “Jeetje, heb je daar nu nog last van?”

Dit zijn ook vaak momenten dat een hooggevoelig persoon denkt ‘ik ben anders’ en ‘ik voel me anders’. Dat hij of zij zich alleen voelt in de omgang met anderen. En je hoort ook vaak van HSP’s dat zij zich onzeker voelen en er twijfels komen over het eigen kunnen.
Om het gevoel van anders-zijn tegen te gaan, passen de meeste HSP’s zich aan hun omgeving aan. Dat kan zo jaren doorgaan, maar bij de meesten breekt ze dit vroeg of laat op. Daar kan ik uit ervaring over meepraten…

Overprikkeling

Zelf ben ik jaren langer in de zorg blijven werken dan eigenlijk goed voor me was. Ik paste me aan de verwachtingen van anderen aan en nam elke baan die mij werd aangeboden.

Tot ik besefte dat ik HSP ben en voor mij het kwartje viel. Ik was vervreemd van mijn eigen identiteit. Ik besefte dat ik zoveel meer in me had en dat ik op dat moment zwaar overprikkeld was. Ik zat tegen een burn-out aan, of misschien had ik al wel een burn-out.

Ik ben aan de slag gegaan met mijn eigen ‘gebruiksaanwijzing’. Sindsdien heb ik mijn weg weer gevonden. Ik kan beter omgaan met de overprikkeling en het herstel ervan. Immers, je kunt niet alle prikkels in het leven buitensluiten.

Wie bepaald of jij HSP bent?

Elaine Aron heeft twee basistesten ontwikkeld. Een test om te zien of je hooggevoelig bent en een test om te bepalen of je een sensatiezoeker of een rustzoeker bent. Deze testen kun je als eerste indruk gebruiken.

Het nadeel van de testen is dat je ‘minder gevoelig’ lijkt als je goed om kan gaan met de kenmerken van hooggevoeligheid. Toen ik net wist dat ik hooggevoelig was, scoorde ik bijna overal JA op. Wat inhield dat ik volgens de test hooggevoelig was.

Nu, ruim zes jaar later, is dat niet meer zo. Dat wil alleen niet zeggen dat ik nu opeens niet meer hooggevoelig ben. Het betekent dat ik er beter mee om kan gaan en dat niet alle kenmerken nog prominent aanwezig zijn.

De test zegt dus niet alles. Naar de dokter dan maar om uitsluitsel te krijgen? Nee, je huisarts zal je niet kunnen helpen. HSP is geen diagnose, omdat HSP geen ziekte met symptomen is. Het is een set aan biologische, mentale en emotionele kenmerken.

Wie kan je helpen?

Het is dus niet zo dat je op een dag kunt zeggen: ik ben HSP. En omdat er zoveel over is geschreven, denk je soms te ‘weten’ dat iemand wel of niet hoogsensitief is. Of je kent een hooggevoelig persoon en trekt dan de conclusie: dan ben ik dat dus niet.

Maar zowel ‘ik ben HSP’ als ‘ik ben geen HSP’ is eigenlijk onmogelijk om met zekerheid over jezelf of over anderen te zeggen als je geen HSP-professional bent. Herken je je in de kenmerken van HSP en heb je ook last hebt van bijvoorbeeld overprikkeling? Dan raad ik je aan een HSP-coach in te schakelen.

Zo’n professional kan met je meekijken en je helpen met jouw ontdekkingstocht. Ik ben mijn eigen coach nog altijd dankbaar voor de inzichten die zij mij heeft gegeven.

Tip: herken je iets van bovenstaande informatie, maak dan de test van Aron. Ook haar boek ‘Sensitieve personen’ en het boek ‘Hoogsensitief’ van Elke van Hoof kan ik je aanraden.

Mocht jij je herkennen in deze blog en je afvragen ben ik dan hoogsensitief, neem gerust contact met mij op. Dan kijken we samen hoe ik jou kan helpen.